Wielki Piątek jest jednym z najważniejszych dni w Kościele chrześcijańskim i należy do Wielkiego Tygodnia, ostatniego tygodnia Wielkiego Postu, poprzedzającego święto Wielkanocy.
Jest to dzień żałoby i postu dla całego chrześcijaństwa, gdyż kulminacją Boskiego Dramatu Męki Chrystusa jest Jego upadek.
Dzień ten poświęcony jest Ukrzyżowaniu Jezusa Chrystusa, które jest centralnym wydarzeniem chrześcijaństwa, gdyż ludzkość dostępuje zbawienia dzięki ofierze Jezusa.
W kościele panuje niezwykle cicha i ciężka atmosfera, gdyż Kościół stara się wyrazić żałobę po śmierci Jezusa.
W poranek Wielkiego Piątku odprawiane są Wielkie Godziny i Nieszpory Złożenia Chrystusa, podczas których Chrystus zostaje złożony z krzyża i umieszczony w epitafium. Epitafium przygotowuje się od świtu tego samego dnia. Wieczorem odprawiane jest Nabożeństwo Lamentacyjne, czyli Nabożeństwo Poranne Wielkiej Soboty, po którym następuje procesja z epitafium.
Profanacja Ukrzyżowanego
Ze względu na żałobny charakter tego dnia nie sprawuje się Boskiej Liturgii ani nawet pobożnej Liturgii Uprzednio Poświęconych Drogocennych Darów.
Wielki Piątek jest również dniem przygotowań do Wielkanocy, gdyż jest ostatnim dniem Wielkiego Tygodnia przed Zmartwychwstaniem Chrystusa w sobotni wieczór.
Profanacja Ukrzyżowanego
Złożenie ciała z krzyża oznacza przejście od tradycji śmierci na krzyżu do oczekiwania na Zmartwychwstanie. Składając ofiarę na krzyżu, Jezus płaci cenę za grzechy świata, a Złożenie ciała z krzyża jest zapowiedzią tej ofiary. Akt zdjęcia ciała z krzyża ukazuje ludzki smutek i ból z powodu śmierci Boga-człowieka, a jednocześnie zapowiada nadchodzące Zmartwychwstanie.
Rytuał De-Fallenage
Złożenie do grobu odbywa się zazwyczaj w Wielki Piątek, jedno z najbardziej emocjonalnych nabożeństw w Kościele chrześcijańskim. Podczas tej ceremonii ciało Jezusa, zazwyczaj przedstawione na ikonie, zostaje zdjęte z krzyża i złożone na specjalnym tronie grobowym, czyli epitafium.
Zdjęcie z krzyża to zazwyczaj ceremonia pełna religijnego wzruszenia. Kapłan wraz z wiernymi zdejmuje wizerunek Chrystusa z krzyża z wielką czcią i szacunkiem, podczas gdy wierni uczestniczą w modlitwach i pieśniach. Ciało Jezusa zostaje następnie złożone na epitafium (ozdobionym tronie lub ramie), które często jest pokryte kwiatami i różnymi symbolami żałoby, takimi jak mirra.
Umieszczenie i procesja epitafium
Po złożeniu ciała Jezusa w Epitafium, nabożeństwo kontynuuje procesja Epitafium, podczas której wierni uczestniczą w litanii wokół kościoła, trzymając świece lub świece, i śpiewają pieśni religijne wyrażające ból i smutek z powodu śmierci Chrystusa. Hymny te zazwyczaj mówią o upadku na krzyżu, o cierpieniu Maryi i nadziei Zmartwychwstania.
Zwyczaje Wielkiego Piątku
Jest to tradycyjne święto.
Od wieczora w Wielki Czwartek do poranka Wielkiego Piątku epitafium jest dekorowane przez wiernych.
Po złożeniu Chrystusa do grobu wierni przychodzą do kościołów, aby oddać cześć Bogu. Zgodnie z tradycją mężczyźni, kobiety i dzieci przechodzą pod ołtarz, aby otrzymać błogosławieństwo.
Przez cały dzień w całej Grecji rozbrzmiewają żałobne dźwięki dzwonów, a tradycyjnie zakazuje się wykonywania jakiejkolwiek pracy i obowiązuje ścisły post.
W wielu miejscach Litanii Epitafium towarzyszą pieśni i hymny, a wierni często trzymają pochodnie lub zapalone świece.
W wielu rejonach Grecji tego dnia wykonuje się i pali kukłę Judasza. Tego samego dnia wierni odwiedzają groby krewnych i przyjaciół.
Co śpiewa się w Wielki Piątek w kościołach?
Podczas nieszporów z okazji złożenia zwłok śpiewane są następujące hymny:
„Och, moje słodkie ucho”
Ten hymn jest najbardziej charakterystyczny dla Wielkiego Piątku i śpiewany jest przy Epitafium. Wyraża smutek i rozpacz po śmierci Chrystusa, który jest jednocześnie Bogiem i człowiekiem. Słowa hymnu koncentrują się na pogrążonej w żałobie Matce, Maryi, która opłakuje swojego syna. Tekst nawiązuje do bólu Maryi, ale także do majestatu śmierci Chrystusa.
„Życie w grobie”
Hymn ten wyraża sprzeczność śmierci Chrystusa. Życie, którym jest Chrystus, jest w grobie, ale jednocześnie odnosi się do wiary w Zmartwychwstanie. Wierni śpiewają go z nabożeństwem podczas procesji z Epitafium. Werset „Życie w grobie” odnosi się do faktu, że Chrystus, który jest życiem, jest w grobie, ale Jego Zmartwychwstanie przyniesie zbawienie.
„Generał, który mnie pokonał”
Chociaż hymn ten najbardziej znany jest ku czci Matki Boskiej, śpiewa się go również w Wielki Piątek jako wyraz wsparcia i opieki ze strony Matki Boskiej, którą wierni postrzegają jako symbol pocieszenia i nadziei, szczególnie w czasach żałoby.
Podczas Pasterki (odprawianej wieczorem w Wielki Piątek) śpiewane są również hymny upamiętniające pogrzeb Chrystusa i oczekiwanie Zmartwychwstania. Najważniejszym hymnem tej Mszy jest:
„Dziś wisi na drzewie”
Hymn ten nawiązuje do Ukrzyżowania Chrystusa i jest śpiewany podczas składania ciała Chrystusa w Epitafium. Słowa hymnu z emocją i powagą opisują wydarzenia Ukrzyżowania i zapowiedź śmierci Chrystusa.
Podczas procesji epitafium (która odbywa się wieczorem w Wielki Piątek) śpiewane są następujące hymny:
„Wszystkie pokolenia”
Hymn ten śpiewany jest podczas procesji Epitafium i jest hymnem wielbiącym święty pogrzeb Chrystusa. Wierni podążają za Epitafium i śpiewają ten szczególny hymn z wielkim nabożeństwem i cichą modlitwą.
„W grobie”
Inny hymn śpiewany podczas procesji epitafijnej wyraża smutek i oczekiwanie cudu Zmartwychwstania. Tekst nawiązuje do przejścia Chrystusa ze śmierci do życia, podczas gdy wierni żywią nadzieję na Jego Zmartwychwstanie.
